Στις 5 Φεβρουαρίου 2026, η Συνθήκη New START (Συνθήκη για τα Μέτρα Περισσότερης Μείωσης και Περιορισμού των Στρατηγικών Επιθετικών Όπλων), η τελευταία εναπομείνασα συμφωνία ελέγχου πυρηνικών όπλων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας, έληξε επίσημα. Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής όπου οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις είχαν νομικά δεσμευτικούς περιορισμούς στα στρατηγικά τους πυρηνικά οπλοστάσια, για πρώτη φορά από τις αρχές της δεκαετίας του 1970.
Η Συνθήκη New START υπεγράφη το 2010 στην Πράγα και τέθηκε σε ισχύ στις 5 Φεβρουαρίου 2011. Περιόριζε τα ανεπτυγμένα στρατηγικά πυρηνικά κεφάλια σε 1.550 για κάθε πλευρά, τα ανεπτυγμένα συστήματα μεταφοράς (όπως διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι, υποβρύχιοι πύραυλοι και βομβαρδιστικά) σε 700, και το συνολικό αριθμό ανεπτυγμένων και μη ανεπτυγμένων εκτοξευτήρων σε 800. Η αρχική διάρκεια ήταν 10 χρόνια, μέχρι τις 5 Φεβρουαρίου 2021, και παρατάθηκε για πέντε χρόνια το 2021 από τους Προέδρους Μπάιντεν και Πούτιν, φτάνοντας μέχρι τις 5 Φεβρουαρίου 2026. Οι όροι της συνθήκης δεν επέτρεπαν περαιτέρω παρατάσεις.
Η λήξη οφείλεται σε πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εντάσεων από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Η Ρωσία ανέστειλε τη συμμετοχή της το 2023, σταμάτησε τις επιθεωρήσεις και τις ανταλλαγές δεδομένων, ενώ οι ΗΠΑ κατηγόρησαν τη Ρωσία για μη συμμόρφωση. Τον Σεπτέμβριο 2025, ο Πούτιν πρότεινε μια εθελοντική τήρηση των κεντρικών περιορισμών για ένα ακόμη έτος, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ δεν αποδέχθηκε την πρόταση, προτιμώντας μια νέα, πιο ολοκληρωμένη συμφωνία που θα περιλάμβανε και την Κίνα.
Σήμερα, στις 9 Μαρτίου 2026, δεν υπάρχουν νομικά δεσμευτικοί περιορισμοί στα στρατηγικά πυρηνικά όπλα των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Και οι δύο χώρες φαίνεται να τηρούν ανεπίσημα τους παλιούς περιορισμούς βραχυπρόθεσμα, αλλά χωρίς επαλήθευση, αυξάνονται οι κίνδυνοι λανθασμένων υπολογισμών ή αγώνα εξοπλισμών. Εμπειρογνώμονες προειδοποιούν ότι αυτό μπορεί να επιταχύνει την εκσυγχρονισμό πυρηνικών οπλοστασίων και να αυξήσει τους παγκόσμιους πυρηνικούς κινδύνους, ειδικά σε ένα τεταμένο περιβάλλον με συγκρούσεις όπως αυτή μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν.
Οι συζητήσεις για μια επόμενη συμφωνία συνεχίζονται ανεπίσημα, αλλά δεν έχουν σημειωθεί προόδοι. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν κάτι “εκσυγχρονισμένο” και πιο περιεκτικό, ενώ η Ρωσία εκφράζει λύπη για τη λήξη αλλά παραμένει ανοιχτή σε διάλογο υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
Αυτή η εξέλιξη υπογραμμίζει την ανάγκη για νέες διπλωματικές προσπάθειες ώστε να αποφευχθούν ανεξέλεγκτοι πυρηνικοί εξοπλισμοί και να ενισχυθεί η παγκόσμια ασφάλεια.
Πηγές και Backlinks:
- New START Treaty – https://www.state.gov/new-start-treaty
- The expiration of New START: what it means and what’s next – https://www.icanw.org/new_start_expiration
- Nukes Without Limits? A New Era After the End of New START – https://www.cfr.org/articles/nukes-without-limits-a-new-era-after-the-end-of-new-start
- New START – https://en.wikipedia.org/wiki/New_START
- Life without the New START Treaty: What nuclear weapons states can do to help strengthen the non-proliferation regime – https://europeanleadershipnetwork.org/commentary/life-without-the-new-start-treaty-what-nuclear-weapons-states-can-do-to-help-strengthen-the-non-proliferation-regime
- New START at a Glance – https://www.armscontrol.org/factsheets/new-start-glance
- Extension of New START Central Limits: Overview of the Expert Debate – https://www.everycrsreport.com/reports/IN12640.html
- The New START Treaty Is Ending. What Does That Mean for Nuclear Risk? – https://now.tufts.edu/2026/01/29/new-start-treaty-ending-what-does-mean-nuclear-risk
- Statement by the Secretary-General on the occasion of the expiration of the Treaty … – https://www.un.org/sg/en/content/sg/statements/2026-02-05/statement-the-secretary-general-the-occasion-of-the-expiration-of-the-treaty-measures-for-the-further-reduction-and-limitation-of-strategic-offensive-arms-(new-start)
