Ο νέος ενεργειακός χάρτης του Τραμπ και ο άξονας ΗΠΑ-Ελλάδας: Γιατί προκαλεί ανησυχία στην Τουρκία

Η ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας Ηνωμένων Πολιτειών – Ελλάδας σε LNG, γεωτρήσεις και τον Κάθετο Διάδρομο αλλάζει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ένα πρόσφατο viral reel παρουσιάζει τις εξελίξεις ως «εφιάλτη» για την Άγκυρα.

Ένα πρόσφατο Facebook Reel από τον λογαριασμό «Dangerous 875», με λεζάντα «USA Greek relationship in Gas Drilling Transport Agreement», παρουσιάζει με δραματικό τρόπο τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην ενέργεια. Με τίτλο που παραπέμπει σε «Γιατί ο νέος ενεργειακός χάρτης του Τραμπ είναι εφιάλτης για την Τουρκία», το βίντεο αντιπαραθέτει εικόνες του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προβάλλοντας την ενίσχυση της συνεργασίας ΗΠΑ-Ελλάδας σε γεωτρήσεις φυσικού αερίου, εισαγωγές LNG και μεταφορικές υποδομές ως στρατηγικά επιζήμια για την Άγκυρα.

Οι εξελίξεις στις οποίες βασίζεται το βίντεο είναι πραγματικές και έχουν επιταχυνθεί κατά τη δεύτερη θητεία του Τραμπ. Η Ουάσινγκτον έχει ενισχύσει σημαντικά τους ενεργειακούς δεσμούς με την Αθήνα, στο πλαίσιο της προσπάθειας να αντικαταστήσει το ρωσικό αέριο στις ευρωπαϊκές αγορές, να αυξήσει τις εξαγωγές αμερικανικού LNG και να δημιουργήσει έναν αξιόπιστο νότιο διάδρομο προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Οι βασικοί άξονες της ελληνοαμερικανικής ενεργειακής συνεργασίας

Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε βασική πύλη εισόδου αμερικανικού LNG στην Ευρώπη. Μεταξύ των σημαντικότερων κινήσεων περιλαμβάνονται:

• Μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας LNG. Χαρακτηριστική είναι η 20ετής συμφωνία ελληνικών εταιρειών (με συμμετοχή της ΔΕΠΑ Εμπορίας) με την αμερικανική Venture Global, για ποσότητες από περίπου 0,7 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως από το 2030, με δυνατότητα αύξησης.
• Η ενεργοποίηση και χρήση του Κάθετου Διαδρόμου (Vertical Gas Corridor). Το δίκτυο αγωγών και διασυνδέσεων από την Ελλάδα προς Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και περαιτέρω προς Ουκρανία και άλλες αγορές της Κεντρικής/Ανατολικής Ευρώπης επιτρέπει ήδη τη διοχέτευση αμερικανικού LNG μέσω των ελληνικών τερματικών (Ρεβυθούσα, Αλεξανδρούπολη).
• Υπεράκτιες έρευνες για φυσικό αέριο. Στα τέλη του 2025 η Ελλάδα υπέγραψε την πρώτη σημαντική συμφωνία υπεράκτιων ερευνών μετά από περίπου 40 χρόνια. Η ExxonMobil ανέλαβε ηγετικό ρόλο (περίπου 60%) μαζί με τις ελληνικές Energean και HelleniQ Energy σε οικόπεδα στο Ιόνιο (κοντά στην Κέρκυρα). Παράλληλα προχωρούν δραστηριότητες της Chevron και άλλων εταιρειών σε περιοχές κοντά στην Κρήτη και την Πελοπόννησο. Οι πρώτες ερευνητικές γεωτρήσεις αναμένονται προς τα τέλη του 2026 ή το 2027.

Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ και ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ, έχουν δημόσια χαρακτηρίσει την Ελλάδα ιδανική πύλη για την αμερικανική ενέργεια στην Ευρώπη. Υψηλού επιπέδου επισκέψεις και φόρουμ όπως το Partnership for Transatlantic Energy Cooperation (P-TEC) στην Αθήνα επιβεβαίωσαν τη στρατηγική βαρύτητα των έργων.

Οι κινήσεις αυτές συνάδουν με την πολιτική του Τραμπ για επέκταση των ορυκτών καυσίμων, ενεργειακή κυριαρχία και εμπορικές ευκαιρίες για αμερικανικές εταιρείες, ενώ στηρίζουν την ευρωπαϊκή προσπάθεια διαφοροποίησης από το ρωσικό αέριο αγωγών.

Τι σημαίνει για την Τουρκία

Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και χρόνια να αναδειχθεί σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τους αγωγούς (συμπεριλαμβανομένου του TurkStream), τις ανακαλύψεις φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα και την αυξανόμενη ικανότητα εισαγωγής LNG. Παράλληλα έχει συνάψει σημαντικές μακροχρόνιες συμβάσεις LNG με αμερικανικούς προμηθευτές και έχει αυξήσει τις εισαγωγές αμερικανικού αργού πετρελαίου.

Από την οπτική γωνία που προβάλλει το Reel, ο άξονας ΗΠΑ-Ελλάδας δημιουργεί ανταγωνιστική πίεση:

• Ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως νότιου ευρωπαϊκού κόμβου LNG και διαμετακόμισης αερίου, ανταγωνιζόμενος πιθανές τουρκικές διαδρομές ή φιλοδοξίες για τις ίδιες αγορές στα Βαλκάνια και πέρα.
• Οι έρευνες και η πιθανή παραγωγή σε ελληνικά ύδατα, με τη στήριξη μεγάλων αμερικανικών εταιρειών, ενισχύουν τις ελληνικές θέσεις σε θαλάσσιες ζώνες και πόρους στην Ανατολική Μεσόγειο — περιοχή μακροχρόνιων ελληνοτουρκικών εντάσεων.
• Ο Κάθετος Διάδρομος και οι συναφείς υποδομές προσφέρουν εναλλακτικές διαδρομές που μειώνουν τη σχετική μόχλευση των ρωσικών (και ενίοτε τουρκικών) ροών αερίου προς την Ευρώπη.

Η τουρκική στρατηγική εστιάζει παράλληλα στη διαφοροποίηση: μείωση του μεριδίου του ρωσικού αερίου, αύξηση της εγχώριας παραγωγής στη Μαύρη Θάλασσα, περισσότερες εισαγωγές LNG (συμπεριλαμβανομένου αμερικανικού) και διασυνδέσεις. Ο διάλογος ΗΠΑ-Τουρκίας στον ενεργειακό τομέα συνεχίζεται, με πιέσεις από την Ουάσινγκτον για περαιτέρω περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών. Ωστόσο, η εμφανής προτεραιοποίηση της Ελλάδας ως στρατηγικού ενεργειακού εταίρου από την τρέχουσα αμερικανική διοίκηση ερμηνεύεται συχνά στην Άγκυρα ως μετατόπιση των περιφερειακών ισορροπιών.

Ευρύτερο πλαίσιο

Ο ενεργειακός χάρτης της Ανατολικής Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναδιαμορφώνεται από πολλαπλούς παράγοντες: την προσπάθεια απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, τα εμπορικά και γεωπολιτικά συμφέροντα των ΗΠΑ, τις ελληνικές επενδύσεις σε υποδομές, τις τουρκικές φιλοδοξίες και τις ανεπίλυτες θαλάσσιες διαφορές. Πλαίσια όπως το «3+1» (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ + ΗΠΑ) δείχνουν την ομαδοποίηση των συνεργασιών.

Το Facebook Reel συμπυκνώνει αυτές τις σύνθετες μεταβολές σε μια σύντομη, συναισθηματικά φορτισμένη αφήγηση που παρουσιάζει τη σχέση ΗΠΑ-Ελλάδας ως επιζήμια για τα τουρκικά συμφέροντα. Ενώ η συγκεκριμένη διατύπωση «εφιάλτης» είναι ερμηνευτική, η υποκείμενη τάση ενίσχυσης της ελληνοαμερικανικής ενεργειακής συνεργασίας σε γεωτρήσεις, μεταφορά LNG και διαδρόμους είναι τεκμηριωμένη και συνεχίζει να εξελίσσεται.

Με λίγα λόγια, η πολιτική της εποχής Τραμπ έχει επιταχύνει την ανάδειξη της Ελλάδας σε βασικό κόμβο της αμερικανικής εναλλακτικής ενεργειακής αρχιτεκτονικής για την Ευρώπη. Ο τρόπος με τον οποίο η Τουρκία θα διαχειριστεί αυτή την εξέλιξη — μέσω των δικών της συμφωνιών LNG, της εγχώριας παραγωγής και της διπλωματίας — θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις ανταγωνιστικές δυναμικές της περιοχής τα επόμενα χρόνια.