Ιράκ: Οι ΗΠΑ ολοκληρώνουν την πλήρη αποχώρηση των στρατευμάτων – Το Ιράν πανηγυρίζει «ιστορική νίκη», ανησυχίες για αναβίωση του Ισλαμικού Κράτους

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ολοκληρώνουν σήμερα, Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026, την πλήρη αποχώρηση των στρατιωτικών δυνάμεών τους από το Ιράκ, κλείνοντας ένα κεφάλαιο που ξεκίνησε με την εισβολή του 2003 και συνεχίστηκε με την αποστολή κατά του Ισλαμικού Κράτους. Η εξέλιξη γιορτάζεται από το Ιράν και τους συμμάχους του ως στρατηγική νίκη, ενώ ιρακινοί αξιωματούχοι ασφαλείας προειδοποιούν για κίνδυνο κενού ασφαλείας και πιθανή αναζωπύρωση εξτρεμιστικών ομάδων.

Σύμφωνα με ιρακινές κυβερνητικές πηγές και διεθνή πρακτορεία, οι τελευταίες αμερικανικές δυνάμεις – μάχιμες μονάδες και προσωπικό υποστήριξης – εγκατέλειψαν τις βάσεις τους. Η αποχώρηση υλοποιεί συμφωνία του 2024 μεταξύ Ουάσινγκτον και Βαγδάτης (επί κυβέρνησης Μπάιντεν), η οποία επικυρώθηκε και συνεχίστηκε από την κυβέρνηση Τραμπ. Περίπου 2.500 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονταν στη χώρα τα τελευταία χρόνια· η παρουσία είχε ήδη περιοριστεί σημαντικά, κυρίως γύρω από το Ερμπίλ στο Κουρδιστάν.

Ο Ιρακινός πρωθυπουργός Αλί αλ-Ζαΐντι χαρακτήρισε την 1η Οκτωβρίου «νέα μέρα» για την εθνική κυριαρχία, με την πλήρη απουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων. Η χώρα κηρύσσει τετραήμερες αργίες ως «Ημέρες Ανεξαρτησίας». Περισσότεροι από 4.500 Αμερικανοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους στο Ιράκ τις δύο δεκαετίες πολεμικής εμπλοκής.

Το Ιράν βλέπει νίκη του «άξονα της αντίστασης»

Το Ιράν και οι ιρακινές παραστρατιωτικές ομάδες που πρόσκεινται στην Τεχεράνη παρουσιάζουν την αποχώρηση ως θρίαμβο. Ο αναπληρωτής πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού Κοινοβουλίου, Αμίρ Χαγιάτ Μοκαντάμ, δήλωσε ότι «θα επικρατήσει διαρκής ασφάλεια στο Ιράκ» μετά την αποχώρηση των Αμερικανών. Ιρακινοί σύμμαχοι της Τεχεράνης μιλούν για «κλείσιμο μαύρης σελίδας» και αποτυχία της «κατοχής».

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αποχώρηση ενισχύει την επιρροή των ιρανικών πληρεξουσίων στο Ιράκ, σε μια περίοδο που οι ΗΠΑ βρίσκονται σε σύγκρουση με το Ιράν. Οι ιρακινές δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF) και άλλες ένοπλες ομάδες διατηρούν σημαντική πολιτική και στρατιωτική ισχύ. Η κυβέρνηση αλ-Ζαΐντι είχε θέσει αρχικά προθεσμία 30 Σεπτεμβρίου για τον αφοπλισμό μη κρατικών ενόπλων ομάδων, αλλά την παρέτεινε έως τον Ιούνιο του 2027.

Φόβοι για το Ισλαμικό Κράτος

Ιρακινοί αξιωματούχοι ασφαλείας, τόσο στη Βαγδάτη όσο και στο αυτόνομο Κουρδιστάν, προειδοποιούν ότι η αποχώρηση μπορεί να δημιουργήσει κενό που θα εκμεταλλευτούν υπολείμματα του Ισλαμικού Κράτους. Αν και η εδαφική «χαλιφεία» έχει συντριβεί από το 2017 και η απειλή έχει μειωθεί δραστικά, οι ομάδες διατηρούν δίκτυα «υπνοβόλων» κυττάρων. Πρόσφατα οι ιρακινές δυνάμεις εξάρθρωσαν ύποπτο κελί που φέρεται να σχεδίαζε επιθέσεις αυτοκτονίας με αφορμή την αποχώρηση.

Η αποστολή της διεθνούς συμμαχίας κατά του ISIS (Operation Inherent Resolve) θεωρείται επιτυχής ως προς την εδαφική ήττα της οργάνωσης, ωστόσο η μετάβαση σε καθαρά διμερή σχέση ασφαλείας ΗΠΑ-Ιράκ αφήνει ανοιχτά ερωτήματα για την ικανότητα των ιρακινών δυνάμεων να καλύψουν πλήρως το κενό, ιδίως σε περιοχές όπως το Κουρδιστάν.

Η αποχώρηση σηματοδοτεί το τέλος της πιο μακράς αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο Ιράκ και αλλάζει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Ενώ η Βαγδάτη μιλά για πλήρη κυριαρχία και το Ιράν για νίκη, οι ανησυχίες για σταθερότητα και την αναβίωση εξτρεμιστικών απειλών παραμένουν στο επίκεντρο.

Πηγές:

• Reuters – US forces exit Iraq after two decades, leaving opening for Iran
• AP News – US military will be out of Iraq by end of September
• The National – US ends Iraq mission as ISIS threat fades and Iran influence grows
• Deutsche Welle – Iraq: US troops exit as Baghdad delays militia disarmament
• Al Jazeera – Iraq begins high-stakes security balancing act as US troops withdraw
• ABC News – Last US troops expected to leave Iraq on Wednesday
• Η Καθημερινή – Ο αμερικανικός στρατός ολοκλήρωσε την αποχώρησή του από το Ιράκ